Bugün dünyaca ünlü professör Lütfi Zâde 95 yaşını tamamladı. Lütfi Zâde 1921 yılında Bakü’de doğmuş ve 1944 yılından beri de ABD’de yaşamaktadır. 15 yaşına kadar çok fazla kitap okumuş, 15 yaşında artık başkalarının yazdıklarını okumanın yeterli olduğunu düşünerek kendisinin yeni bir şey ortaya koyması gerektiği kanaatine varmış.
1965 yılında “Bulanık Kümeler”adlı makalesini yayımlamıştır. Bu makale kısaca mantıkta üçüncü şıkkın mümkünlüğü ile ilgiliydi. Bazı kaynaklarda ise Zâde’nin “Bulanık Mantık” teorisinin babası olması ile ilgili ilginç bilgiler yer almaktadır. Örneğin Lütfi Zâde’nin bu teorisinin ortaya çıkışı meğer arkadaşlarıyla kimin eşi güzeldir konulu bir tartışmaya dayanmaktaymış. Tartışma zamanı Zâde, güzellik anlayışının kesin sınırları olmadığını, güzelliğin az ve çok olabileceğiyle ilgili yorumlar yapmış ve teorinin çıkış noktasını da bu oluşturmuş.
Lütfi Zâde’nin “Bulanık Mantık” teorisinden faydalanarak milyarlar kazanan ilk ülke Japonya olmuştur. Bugün Japonya’nın “Canon”, “Sony”, “Toshiba”, “Mitsubishi”, “Nissan”, “Honda” ve diğer nüfuzlu şirketleri Zâde’nin teorisine dayanarak foto ve video kameraların üretiminde, çamaşır makinaları, otomobiller ve trenlerin endüstriyel süreçlerinin yönetiminde yaygın olarak kullanmaktadırlar.
Amerika menşeli “General Motors”, “Genereal Electric”, “Motorola”, “Kodak” gibi şirketler de bu teoriden yararlanmaktadır; lakin Amerika’da daha bu teoriye gereken ciddiyetle yaklaşılmadığı bilinmektedir. Büyük bilim insanı, bu duruma üzülmediği gibi tabiri caizse bu durumu umursamamaktadır da. Zâde, ABD’de teoreme gereken ciddiyetle yaklaşılmamasının sebebini ise “bulanık” kelimesinin İngilizce karşılığı olan “fuzzy” kelimesinin daha çok negatif anlamda kullanılması olarak göstermektedir.
Google Akademik’e göre Lütfi Zâde makalesine en çok atıf yapılan bilim adamıdır. “Bulanık Kümeler” başlıklı makalesine 132.509 atıf yapılmıştır.
Yorumlar
Yorum Gönder